En ciddi sağlık sorunlarından biri olan kalp damar hastalıkları, doğuştan kalp yetmezliği, koroner atar damar veya kalp kapakçığı bozukluklarından olabileceği gibi sonradan oluşan bir bozukluk nedeniyle de ortaya çıkabilir. Kalp hastalıklarından ölümler tüm kanser türlerinin neden olduğu ölümlerden fazladır.
Kalp yetmezliği sağ veya sol kalbin, kimi zaman ikisinin birden vücudun ihtiyacını karşılayacak miktarda kanı pompalayamamasıdır.
Sol kalp yetmezliğinde ; nefes darlığı, öksürük, yatarken nefes alıp vermede güçlük görülür. Bu durumdaki hastalar otururken daha rahat nefes alıp verir. Bu tip yetmezliğin ileri safhasında akciğer toplardamarındaki basınç artışıyla akciğerler su toplar, ödem oluşur, bu da kanın yeterince oksijenle beslenmesini engeller. Bu durum ölüm tehlikesi gösterir.
Sağ kalp yetmezliğinde ; sağ atardamardaki kan basıncı artar ve kan kalbin çevresindeki damarlarda toplanır. Bunun sonucunda kılcal damarlarda da basınç artışı meydana gelir ve damarladaki plazma sıvısını tutamaz hale gelir. Karaciğer ve dalakta büyüme, bacaklarda ödem görülür.
Çoğumuz gençken kalbimizde bir sorun olmayacağını düşünürüz. Ancak ne yazıkki kalp hastalıkları yaş ve cinsiyet ayrımı yapmamaktadır.
Kalp yetmezliği genellikle kalp damar sistemindeki bir arızadan meydana gelir. Örneğin, kalp kapakçıklarındaki bir arıza dolaşım sorunları yaratır ve kalp kanı pompalayabilmek için aşırı zorlanır. Kapaktaki arıza nedeniyle kalp zayıflar.
Dolaşım, metabolizma ve elektrolit bozukluklarından kaynaklanan kalp atışalarının aynı şiddet ve düzende olmaması demek olan aritmi, kalp kasının iltihaplanması demek olan miyokardit sonucunda da kalpte sorunlar başlar. Ama en yaygın sorun damar sertliği nedeniyle kalp damarlarının bir veya birkaçının tıkanmasıdır.
Kalp rahatsılıklarının başında halk arasında kalp krizi de denen miyokard enfarktüsü gelir. Miyokard denen kas tabakasına yeterli miktarda kan gitmemesi sonucu doku ölümüdür. Kalp krizinin ilk ve en önemli belirtilerinden biri solunum zorluğudur, yatarken soluk alıp vermekte zorlanırlar. Kalp organlara yeterince kan pompalayamazsa devamli bir yorgunluk hali meydana gelebilir. Devamlı yorgunluk hali herhangi bir kalp rahatsızlığından kaynaklanmıyor olabilir ancak böyle bir risk almamak için bir doktora başvurulmalıdır.
Kalp rahatsızlığı nedenlerinin başında sigara tiryakiliği gelir. Ölümle sonuçlanan kalp rahatsızlıklarının yüzde 30 unda sigara başrolü oynamaktadır. Sigara içmek kalp hastalıklarına davetiye çıkarmaktır. Özellikle yüksek tansiyon ve şeker hastalığı olanlarda sigara tiryakiliğinin kalp hastalıklarına dönüşmesi kaçınılmazdır. Sigara bronşit ve amfizem gibi kronik akciğer hastalıklarına yol açar ve bu hastalıklar da özellikle zayıf kalplerde çok ciddi sorunlara yol açar.
Aşırı şişmanlarda kalp hızlı çalışmaktadır, dinlenme esnansında bile normalden daha fazla çalışmaktadır ve normalden fazla oksijene ihtiyacı vardır. Şişmanlar normal insanlardan daha kısa ömürlüdür. Olması gereken kilodan yüzde 20 kadar fazla kiloda olanların kalp hastalığına yakalanma ihtimali normal kilodakilere göre bir misli daha faladır. Şişmanlık, hipertansiyon ve diyabet (şeker) hastalıklarına yol açarak kalp üzerine olumsuz etkiler yapar.
Kalp hastalıklarının tedavisinde günlük yaşam biçiminin değiştirilmesi, diyet, egzersiz, ilaç tedavisi ve ameliyat tek tek ya da hastanın durumuna göre birkaçının kombine edilmesiyle kullanılır.
Kalp hastalığının nedeni kapakçıklarsa ameliyatla düzeltilir. Kalp damarlarındaki tıkanıklık by-pass (baypas) tekniği ile açılabilir.
Kalp hastalığı ilerler, kişinin bir yıldan az bir ömrünün kaldığına kanaat getirilirse kalp nakli yapılmasına karar verilebilir. Kalp nakli için yaş önemli değilse de daha çok genç yaştaki hastalar tercih edilir. Kalp nakli için en önemli sorun zamanında verici bulunamamasıdır.
Kalp hastalıkları yaşlıların sorunu gibi gözükse de bazı çocuklar doğuştan kalp hastalığına sahip olabilirler. Doğuştan kalp hastalıklarının en sık görüleni akciğerden gelen temiz kanın sol kalpten sağ kalbe dönmesindeki bozukluktur. Kalp odacıklarındaki sorun nedeniyle temiz ve kirli kan karışır, vücut yeterince oksijen alamaz.
Fiziksel egzersizler kalp damar hastalıklarına karşı etkili önlemlerdir. Kalbi güçlendiren bu egzersizler devamlı yapıldığında diğer organlarımız için de yararlıdır. Ne varki kalp rahatsızlığı olan biri bu tür egzersizlerden kaçınmalı ve doktor tavsiyesi olamadan yapmamalıdır.
Rahatsızlığın nedeni aşırı kilo olmasa bile kilo kaybettirici bir diyet uygulanmalıdır.
Tuz alımı kısıtlanmalıdır.
Damar sertliği olanlar yağ tüketimini azaltmalıdır.
Gerekli önlemlerin alınması halinde kalp hastaları normal yaşantılarını sürdürebilirler.
| | |
